TIN TIÊU ĐIỂM

Độc đáo sản phẩm tò he ở các sự kiện, Lễ hội Văn hóa dân gian
Ngày đăng 22/06/2022 | 17:02  | View count: 105

Tò he (con giống bột) có lẽ là thứ đồ chơi truyền thống mang nhiều nét văn hóa, lịch sử dân tộc Việt Nam, đáp ứng được nhu cầu thưởng thức của mọi lứa tuổi, đặc biệt là các em nhỏ. Mặc dù đã có sự thay đổi, nhưng tò he Xuân La xưa và nay vẫn giữ gìn được sự mộc mạc, gần gũi và đậm đà bản sắc văn hóa Việt Nam.

       Làng Xuân La, xã Phượng Dực từ lâu đã nổi tiếng với nghề truyền thống nặn tò he. Không chỉ là một nghề mưu sinh, nặn tò he ở làng Xuân La từ lâu đã trở thành một nét văn hóa dân gian hiếm có của người Hà Nội. Nghề nặn tò he của làng Xuân La đến nay đã xấp xỉ 300 năm tuổi. Qua các thế hệ, nghề tò he được lưu giữ lại theo hình thức cha truyền con nối. Ngày nay, nghề tò he đang từng bước thay đổi để theo kịp và đáp ứng được nhu cầu chơi của trẻ em trong xã hội hiện đại mà vẫn giữ được nét truyền thống của ông cha.

Làng nghề tò he tham gia tại Festival

      Là món đồ chơi thuần Việt, qua bàn tay khéo léo, trí tưởng tượng phong phú, những người thợ tò he Xuân La đã nặn từ bột gạo thành những nhân vật cổ tích, nhân vật hoạt hình, vật nuôi… được trẻ em ưa thích. Nhìn bề ngoài nhiều người nghĩ nặn tò he không khó nhưng thực tế lại không hề đơn giản. Nặn tò he như một môn nghệ thuật, ngoài kỹ thuật 3V là (vê bột, véo bột, tạo vân) đòi hỏi người làm phải khéo léo, sáng tạo, chính xác trong từng chi tiết thì mới tạo ra sản phẩm bắt mắt. Có dịp được trò chuyện với Nghệ nhân tò he Đặng Văn Tiên – một trong 65 gương mặt trẻ được Trung ương Đoàn tuyên dương “Người thợ trẻ giỏi” toàn quốc năm 2018, Anh cho biết “Công đoạn nặn tò he quan trọng là kỹ thuật luộc bột, làm bột phải ước lượng theo thời tiết. Mùa Đông thì phải làm bột dẻo hơn mùa Hè. Gạo phải chọn gạo nếp dẻo thì chất lượng hàng tốt và dễ làm hơn. Ngày xưa các cụ sử dụng màu từ vật liệu tự nhiên như màu đỏ lấy từ quả gấc, màu vàng lấy từ củ nghệ, hoa hòe, màu xanh lấy từ lá trầu không, rau ngót... Bây giờ công nghệ đã phát triển các nghệ nhân lấy màu thực phẩm làm bánh pha chế vào thì thuận tiện hơn và màu sắc cũng tươi, đẹp hơn.

Sản phẩm tò he của Làng Xuân La xã Phượng  Dực

      Để làng nghề không bị mai một, những nghệ nhân và những người tâm huyết với nghề tò he Xuân La luôn ý thức được giá trị văn hóa tinh thần của những con tò he và đã tìm mọi cách để làng nghề phát triển. Việc Câu lạc bộ nghệ nhân tò he Xuân La ra đời năm 2009 cũng là bước ngoặt góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề. Câu lạc bộ đã tổ chức nhiều cuộc thi nặn tò he, quảng bá, giới thiệu sản phẩm, thường xuyên phối hợp biểu diễn tại các sự kiện văn hóa quốc tế, tại các lễ hội, triển lãm, đón tiếp các đoàn khách thăm quan du lịch làng nghề, liên kết giảng dạy môn nghệ thuật nặn tò he tại trường học giúp học sinh và sinh viên hiểu, làm quen với đồ chơi truyền thống. Mới đây, Câu lạc bộ đã tham gia 10 gian hàng tại Festival nông sản, sản phẩm OCOP gắn kết du lịch Hà Nội năm 2022 do huyện Phú Xuyên phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch thành phố Hà Nội tổ chức. Nói về việc tham gia các gian hàng tại Festival, Nghệ nhân Đặng Văn Khương – Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ làng nghề truyền thống tò he Xuân La cho biết: “Tại Festival, CLB đã lựa chọn và trưng bày các sản phẩm nặn từ tò he đã được công bố kỷ lục Guinness như con Rồng thời Lý nặng 300kg, dài 3 mét, một con rùa và một mâm ngũ quả, bức tranh tò he với kích thước lớn. Ngoài ra, CLB còn bố trí không gian 2 gian hàng cho du khách đến trải nghiệm thực tế và hướng dẫn nặn tò he. Qua đó để quảng bá, giới thiệu nghề truyền thống của làng, nét đẹp văn hóa dân gian và hướng dẫn cho các cháu nhỏ trải nghiệm nặn tò he.”  

          Có mặt tại gian hàng trải nghiệm nặn tò he, các em nhỏ vừa được trải nghiệm, nặn những con tò he mà mình yêu thích, vừa được tìm hiểu nét đẹp văn hóa dân gian. Đây không chỉ là hoạt động bổ ích mà còn giúp các em hiểu thêm về các làng nghề truyền thống ở quê hương mình. Em Nguyễn Phương Thúy ở xã Nam Phong cho biết: “Được đến Festival, Em rất hứng thú với gian hàng trải nghiệm nặn tò he. Ở đây em được các bác hướng dẫn cách nặn hình bông hoa. Tuy chưa được đẹp bằng các bác nghệ nhân nhưng đây là sản phẩm tự tay mình nặn ra. Em cảm thấy rất vui.”

      Chị Hoàng Thị Thùy Linh ở xã Tân Dân có con tham gia trải nghiệm nặn tò he tại Festival cũng chia sẻ: “Hiện nay trên thị trường không thiếu những món đồ chơi hiện đại, hấp dẫn nhưng bản thân tôi vẫn thích và muốn hướng cho các con tìm hiểu thêm những nét đẹp của trò chơi dân gian nhất là với tò he. Đến Festival, tôi rất ấn tượng với các gian hàng tò he ở Làng Xuân La xã Phượng Dực. Các con của tôi cũng rất thích hoạt động trải nghiệm nặn tò he và được các bác nghệ nhân hướng dẫn rất tỷ mỉ. Qua đó giúp cho các con rèn luyện được sự khéo tay. Hy vọng huyện sẽ tổ chức nhiều dịp như thế này để các con có thêm nhiều hoạt động trải nghiệm hơn”.     

      Để tiếp tục giữ lửa cho một làng nghề truyền thống, những nghệ nhân cùng người yêu tò he tại làng Xuân La đang tiếp tục nỗ lực bảo tồn và phục hồi những con giống cổ, đem sức sống lâu bền cho tò he. Trải qua suốt chiều dài văn hóa, lịch sử dân tộc, tò he xưa và nay là sự kết hợp giữa sự sáng tạo và nghệ thuật dân gian, sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, là món ăn tinh thần của người Việt vẫn luôn được làng nghề Xuân La gìn giữ và phát triển./.

Thanh Xuân – TTVHTT&TT huyện