Ngay từ sáng sớm cho tới khi chiều muộn buông xuống, khắp các vườn dong xanh mướt của Duyên Yết rộn ràng tiếng cắt lá, tiếng trò chuyện xen lẫn nhịp lao động hối hả. Những tàu lá dong bản to, xanh non, óng mượt lần lượt được thu hoạch, bó gọn, chuẩn bị đưa đi khắp mọi miền Tổ quốc, góp phần làm nên hương vị không thể thiếu của chiếc bánh Chưng ngày Tết.
Khác với nhiều loại cây trồng thời vụ, lá dong gắn bó với người dân Duyên Yết quanh năm. Sau mỗi đợt thu hoạch, cây dong không phải trồng lại mà tiếp tục đẻ nhánh, mọc thành từng khóm như tre nứa. Tuy nhiên, để có được những tàu lá to, đều, xanh và dai, đạt tiêu chuẩn gói bánh chưng thì người trồng phải chăm sóc rất công phu.
Định kỳ mỗi tháng, các hộ dân lại dọn sạch lá già dưới gốc, tỉa bớt mầm yếu để cây tập trung nuôi lá khỏe, bản rộng, màu xanh tự nhiên. Bà Đặng Thị Hoa, một trong những hộ trồng lá dong lâu năm và có diện tích lớn trong thôn cho biết: gia đình bà có hơn 3 sào lá dong, công việc thu hoạch tuy hoàn toàn thủ công nhưng đã trở thành thói quen, nếp nghề bao đời. Lá sau khi cắt được phân loại cẩn thận theo kích cỡ, độ non - già, rồi bó thành từng bó 50 đến 100 lá, phủ bạt giữ ẩm để đảm bảo độ tươi khi đến tay người tiêu dùng. Theo người dân địa phương, thời điểm từ mùng 10 đến rằm tháng Chạp là cao điểm thu hoạch. Trung bình mỗi lao động có thể cắt từ 2.000 đến 4.000 tàu lá mỗi ngày. Giá bán dao động từ 70.000 đến 100.000 đồng một bó, mang lại nguồn thu ổn định, có những hộ đạt thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ cây dong.
Hiện nay, toàn thôn Duyên Yết có hơn 80 hộ trồng lá dong, hộ ít vài sào, hộ nhiều lên tới hơn một mẫu. Nhờ thổ nhưỡng phù sa màu mỡ ven sông Hồng, lá dong nơi đây có bầu lá tròn, mặt lá xanh non, độ dai cao, giúp bánh chưng khi luộc có màu xanh tự nhiên, hương thơm đặc trưng, điều làm nên thương hiệu lá dong Duyên Yết trên thị trường.
Không chỉ phục vụ gói bánh chưng ngày Tết, lá dong Duyên Yết còn được các nhà hàng, cơ sở sản xuất thực phẩm đặt mua để gói giò, bánh dày, bánh tẻ… Dù mỗi năm có thể thu hoạch nhiều vụ, nhưng vụ Tết vẫn là vụ quan trọng nhất, là thời điểm kết tinh công sức, kinh nghiệm và niềm tự hào của người trồng dong nơi đây. Dù không còn là nguồn thu nhập chính so với các loại cây ăn quả, rau màu khác, nhưng nghề trồng lá dong vẫn giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống người dân, vừa mang giá trị kinh tế, vừa gìn giữ nét văn hóa truyền thống của làng quê ven sông Hồng.
Giữa nhịp sống hiện đại, màu xanh của lá dong Duyên Yết vẫn âm thầm hiện diện, gói trọn tinh hoa đất trời và bàn tay cần mẫn của người nông dân. Và trong mỗi chiếc bánh chưng ngày Tết, không chỉ có gạo nếp, đỗ xanh, thịt mỡ… mà còn có cả hồn quê, hồn Tết Việt, được bắt đầu từ những vườn lá dong xanh mát nơi thôn Duyên Yết./.
Mạnh Hùng - Trung tâm DVTH