I. Hướng dẫn kỹ thuật ngâm ủ và chăm sóc mạ dược
1. Thời vụ:
+ Lịch gieo tập trung từ 21/01/2026 đến 03/02/2026.
+ Có kế hoạch gieo mạ dự phòng với tỷ lệ 5-10% bằng các giống lúa ngắn ngày để ứng phó kịp thời nếu gặp điều kiện thời tiết rét đậm, rét hại xảy ra.
+ Thời vụ cấy: Cấy tập trung trong tháng 2 (từ 06/02/2026 đến trước ngày 28/2/2026). Gieo sạ tập trung từ 09/02/2026 - 14/02/2026.
Mở rộng diện tích làm mạ khay, cấy máy, diện tích gieo trồng lúa có áp dụng hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI).
2. Chọn giống
Lựa chọn giống lúa có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, mua tại các cơ sở uy tín. Chủ động chuẩn bị giống dự phòng để gieo bổ sung khi mạ bị thiệt hại do rét kéo dài. Thực hiện gieo cấy đúng cơ cấu giống, thời vụ theo chỉ đạo chung của UBND xã.
- Lượng hạt giống: 0,8 - 1,0 kg/sào Bắc bộ.
3. Xử lý hạt giống:
- Loại bỏ hạt lép, hạt lửng bằng dung dịch nước muối 3%. Pha 0,3 kg muối ăn với 10 lít nước sạch, khuấy tan hết muối, đổ thóc giống vào dung dịch nước muối đã pha theo tỷ lệ một phần thóc ba phần nước ngâm 3 – 5 phút, vớt bỏ những hạt nổi, hạt lơ lửng trong nước, gạn lấy những hạt chìm mang đãi sạch.
- Xử lý nấm bệnh: Dùng nước ấm 540 C (3 sôi +2 lạnh) để khử nấm bệnh trên vỏ hạt giống, lượng nước để xử lý gấp 3 lần lượng thóc.
4. Ngâm thóc:
- Đối với nhóm giống lúa thuần: Thời gian ngâm tùy thuộc vào nhiệt độ thời tiết, và đặc điểm vỏ trấu dày hay mỏng mà thời gian ngâm đảm bảo từ 24-30 giờ. Trong quá trình ngâm cứ 6 đến 8 giờ đãi sạch thay nước một lần.
- Đối với nhóm giống lúa lai: Hạt giống lúa lai có vỏ trấu mỏng, không khép kín nên rất dễ hút nước nảy mầm nhanh hơn lúa thuần. Thời gian ngâm 16-24 giờ. Trong quá trình ngâm cứ 6 - 8 giờ đãi sạch thay nước 1 lần để rửa chua, khi hạt hút no nước rồi đem đi ủ.
5. Ủ thóc
Hạt giống sau ngâm, rửa sạch nước chua, để ráo rồi ủ bằng thúng, bao tải đay, bao tải thoát nước. Nhiệt độ vụ xuân thấp nên áp dụng phương pháp ủ đống. Khi ủ phải đảm bảo đủ nhiệt độ (28 - 300C) bằng cách vùi trong đống rơm rạ sau 24 giờ kiểm tra, nếu thấy khô phải tưới nước bổ sung. Khi hạt nứt nanh thì để phủ mỏng hơn, khi rễ dài bằng 1/3 hạt thóc thì tiến hành gieo.
II. Làm đất gieo mạ dược
- Đất được cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại và bắt ốc bươu vàng, trước khi gieo mạ cần bón lót bằng phân lân Lâm Thao.
- Lượng phân bón cho 1 sào: phân lân Lâm Thao với lượng 20 kg/ sào, (chú ý không bón lót phân đạm, phân NPK và các loại phân bón khác bón lót cho cây mạ vụ Xuân).
. - Phân bón được rắc đều trên mặt luống, trang phẳng mặt luống sao cho không đọng nước ở mặt luống.
- Kích thước luống mạ rộng 1,2-1,4 m, cao 10-25 cm, làm rãnh 2 bên, tiện cho việc thoát nước, che phủ nilon, chăm bón mạ.
- Lượng giống tính cho m2 mặt luống là: lúa Lai gieo 1kg thóc giống/20m2, lúa thuần gieo 1kg thóc giống/15m2 là phù hợp để cho dảnh mạ cứng, khỏe. Gieo mống đều trên mặt luống, gieo úp tay sao cho mống mạ chìm xuống mặt bùn là được.
- Gieo mạ xong phải che phủ nilon 100% diện tích mạ, dùng khung vót bằng tre cắm thành vòm phủ nilon kín luống mạ, giữ cho mạ đủ ấm sau khi gieo, những ngày thời tiết nắng ấm cần mở dần 2 đầu nilon vào ban ngày để thoát hơi nước, ban đêm giá lạnh che nilon lại, trước khi cấy phải mở nilon 5 - 7 ngày cho mạ quen dần, thích nghi với môi trường bên ngoài.
III. Hướng dẫn kỹ thuật gieo mạ khay
1. Lựa chọn, xử lý hạt giống
- Hạt giống tiến hành lựa chọn, xử lý và ngâm ủ như mạ dược. Khi hạt nảy mầm dài 1/3 hạt thóc thì đem gieo.
2. Chuẩn bị đất và khay
- Giá thể trộn sẵn đã đầy đủ chất dinh dưỡng. Cho giá thể vào khay dùng thanh làm phẳng. 01 sào cấy máy cần 8 khay mạ.
- Trước khi gieo tưới đẫm nước lên khay nhiều lượt cho giá thể đất ngấm đều rồi mới gieo, gieo mạ bằng tay hoặc bằng máy, lượng giống gieo/khay khoảng 80g mống (10 khay cần 8 lạng mống mạ).
- Sau khi gieo phủ một lớp đất mỏng cho kín mống mạ, xếp chồng các khay cao 1m che phủ kín đảm bảo nhiệt độ cho hạt giống nảy mầm.
- Khi hạt nẩy mầm đưa ra chăm sóc ở vườn hoặc sân có bề mặt phẳng, che phủ nilon chống rét cho mạ, đảm bảo tưới đủ nước 2 lần/ngày cho mạ phát triển. Khi cây mạ có khoảng 3 lá là cấy được.
Thúy Hiếu - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Xuyên./.