Trần Phú – Làng nghề lưới cước giữa lòng Hà Nội

     Theo tư liệu lịch sử, Trần Phú xưa là làng Việt cổ Địa Mãn, có tuổi đời hơn 1.000 năm. Trước năm 1945, làng thuộc tổng Vạn Điểm, huyện Thường Tín. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Địa Mãn là địa phương nổi dậy giành chính quyền sớm nhất huyện; đình làng cũng là nơi tổ chức Đại hội Đảng bộ huyện Thường Tín lần thứ nhất.

       Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nhân dân Trần Phú có nhiều đóng góp to lớn. Toàn làng có 3 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 72 liệt sĩ, 20 thương binh cùng nhiều người được trao tặng huân, huy chương cao quý. Sau năm 1945, làng đổi tên thành Trần Phú.

       Thành hoàng làng được thờ tại đình là Á Phi của vua Lý Huệ Tông, cùng sáu vị thần linh thời Hùng Vương. Người dân vẫn truyền nhau câu chuyện về Thánh Mẫu, người được xem là khai sinh nghề đan lưới tại đây. Bà vốn là người Thanh Hóa, trong thời loạn lạc đã theo mẹ chạy nạn đến Địa Mãn và được dân làng cưu mang. Sau này, bà được Thái tử Sảm (vua Lý Huệ Tông) rước vào cung, phong Á Phi. Khi nhà Lý suy vong, bà trở về Địa Mãn, đem của cải chia cho dân nghèo, mua ruộng đất cho dân và dạy họ nghề đan lưới đánh cá. Từ đó, nghề lưới phát triển và được duy trì đến ngày nay.

       Những năm 1982–1983, nghề đan lưới vẫn hoàn toàn thủ công. Một tấm lưới đơn giản cũng cần 4–5 người cùng làm, trải qua nhiều công đoạn. Thu nhập không cao, nhưng nghề giúp người dân tận dụng thời gian nông nhàn. Bước ngoặt quan trọng xuất hiện vào giai đoạn 1996–1997, khi lưới cước bắt đầu được sản xuất bằng máy. Sản xuất hiện đại giúp giảm nhiều sức lao động, tập trung vào những công đoạn kỹ thuật chính.

        Thị trường tiêu thụ cũng thay đổi mạnh. Nếu trước đây lưới chỉ phục vụ đánh bắt cá, thì nay được sử dụng rộng rãi cho bẫy chim, che nắng, che rau, làm lưới an toàn trong xây dựng… Nhu cầu tăng cao thúc đẩy làng nghề phát triển nhanh chóng. Hiện Trần Phú có gần 100 hộ kinh doanh và xưởng sản xuất, mỗi xưởng sử dụng hàng chục lao động.

       Nếu những năm 1980, người dân phải nhập sợi cước từ Nhật Bản và Singapore với số lượng hạn chế, thì hiện nay ngay tại xã đã có xưởng sản xuất sợi cước công nghệ cao, đầu tư hàng chục tỷ đồng. Sản phẩm lưới cước Trần Phú không chỉ phủ khắp các tỉnh thành trong nước mà còn xuất khẩu sang Trung Quốc, Lào, Campuchia, tạo việc làm ổn định cho khoảng 3.000 nhân khẩu trong xã và nhiều lao động vùng lân cận. Năm 2012, UBND TP Hà Nội công nhận Làng nghề truyền thống lưới cước Trần Phú.

         Những năm gần đây, người dân tiếp tục mở rộng ngành nghề, sản xuất thêm lưới lồng, vó, vợt, chài, đồ câu…; đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, mở rộng thị trường khắp cả nước và ra quốc tế.

        Không chỉ giữ nghề, thôn Trần Phú còn chú trọng phát triển đời sống văn hóa – thể thao. Nhiều câu lạc bộ bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, cờ tướng, khiêu vũ, dân vũ… hoạt động sôi nổi, đạt thành tích cao tại các giải phong trào của xã và huyện. Tất cả góp phần tạo nên một Trần Phú vừa đậm nét làng quê truyền thống, vừa mang bản sắc riêng của làng nghề Địa Mãn xưa./.

Thanh Xuân – TTVHTT&TT