"Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba"
Câu ca dao mộc mạc mà sâu sắc ấy đã đi vào tiềm thức của bao thế hệ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà bền bỉ. Và chính từ ý thức đó, truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" đã trở thành đạo lý cốt lõi, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đời sống tinh thần của người Việt.
Ý nghĩa ngày Giỗ Tổ Hùng Vương
Vào ngày 6/12/2012, ý nghĩa của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương đã được cả thế giới biết đến khi UNESCO công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" - biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết, truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam là một Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trong hồ sơ đề trình UNESCO công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" là di sản văn hoá thế giới đã nêu rõ giá trị của di sản là thể hiện lòng tôn kính đối với tổ tiên, theo tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam. Theo đánh giá của các chuyên gia UNESCO, "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" đã đáp ứng được tiêu chí quan trọng nhất trong 5 tiêu chí, đó là, di sản có giá trị nổi bật mang tính toàn cầu, khích lệ ý thức chung của mọi dân tộc trong việc thúc đẩy giá trị đó. Giờ đây, ý nghĩa ngày giỗ tổ Hùng Vương 10/3 không chỉ thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc mà nó còn là niềm tự hào của người Việt trước bạn bè quốc tế.
Ngày 02/4/2007, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê chuẩn sửa đổi, bổ sung Điều 73 của Luật Lao động, cho người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch). Kể từ đây, ngày 10/3 âm lịch hàng năm đã trở thành ngày lễ lớn - Quốc Lễ mang ý nghĩa bản sắc văn hóa dân tộc.
Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là sự kiện lịch sử mà còn là một biểu tượng văn hóa đặc biệt. Nó nằm ở ranh giới giữa huyền sử và lịch sử, nơi mà những câu chuyện về Lạc Long Quân, Âu Cơ, về bọc trăm trứng không chỉ đơn thuần là truyền thuyết mà còn là cách người Việt lý giải về nguồn gốc chung, về tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong vào ngày 19/9/1954 tại đền Giếng, Khu di tích Đền Hùng: "Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Câu nói ấy không chỉ là lời nhắc nhở mà còn là sự tiếp nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại. Nó khẳng định rằng, trách nhiệm bảo vệ và phát triển đất nước không phải của riêng ai mà là của cả một dân tộc, từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Đặc biệt trong bối cảnh hiện đại, khi xã hội ngày càng phát triển, hội nhập quốc tế sâu, rộng thì việc giữ gìn bản sắc dân tộc càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Giỗ Tổ Hùng Vương vì thế nhắc ta nhớ rằng dù có hội nhập đến đâu, ta vẫn là người Việt Nam, mang trong mình dòng máu Lạc Hồng.
Giỗ Tổ Hùng Vương là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt Nam. Dù trải qua bao thăng trầm lịch sử, từ chiến tranh đến hòa bình, từ nghèo khó đến phát triển thì truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" vẫn luôn hiện hữu, như một mạch nguồn không bao giờ cạn. Để rồi, giữa nhịp sống hối hả, ta vẫn có một điểm dừng - một ngày để lắng lòng, để nhớ, để tri ân. Và trong khoảnh khắc ấy, ta chợt nhận ra: mình không chỉ là một cá thể mà là một phần của dòng chảy hàng ngàn năm lịch sử.
Thanh Xuân – Trung tâm DVTH